Greinar og fréttir

Hvað kostar það sem enginn mælir?

Written by Corus | 21.8.2026, 11:42

Flest fyrirtæki vita nákvæmlega hvað hlutirnir kosta.

Húsnæðið, kerfin sem eru keypt inn og fjárfestingarnar sem eiga að skila árangri. Stórar ákvarðanir fara í gegnum greiningu, áætlanir og umræðu um arðsemi.

Við þekkjum vel að einn stærsti einstaki kostnaðarliður í rekstri fyrirtækja er launakostnaður, oft í kringum eða yfir þriðjung heildarkostnaðar. 

En sóunin á honum birtist sjaldan sem sérstök lína í bókhaldinu.

Þegar fólk mætir til vinnu en er ekki lengur raunverulega tengt starfinu sínu.

Þetta er það sem oft er kallað helgun (e. engagement), hversu tengt fólk er starfi sínu, hversu mikla orku það leggur í verkefnin og hvort það upplifi að framlag þess skipti máli.

Ekki vegna þess að fólk sé ekki metnaðarfullt eða vilji ekki standa sig. Heldur vegna þess að tengingin við tilgang, verkefnin og vinnuumhverfi hefur veikst.

Þetta er ekki lengur bara mannauðsmál.

 

Ósýnilegi kostnaðurinn er mjög raunverulegur

justu gögn Gallup sýna að aðeins um 20% starfsfólks á heimsvísu er raunverulega helgað starfi sínu. Á sama tíma er áætlað að kostnaður vegna lítillar helgunar nemi um 10 billjónum bandaríkjadala á ári.

Á bak við þessar tölur eru hugmyndir sem aldrei fóru í framkvæmd, minna frumkvæði, meiri starfsmannavelta, aukið álag og minni geta fyrirtækja til að ná þeim árangri sem þau stefna að.

Það sem ekki sést í bókhaldinu getur því haft mikil áhrif á reksturinn.

 

Besta tæknin skilar litlu án góðrar forystu

Fyrirtæki fjárfesta í gervigreind, kerfum og nýjum lausnum vegna þess að þau sjá tækifæri til að ná meiri afköstum, skila meira virði og ná þannig meiri árangri.

Ef starfsfólkið er ekki tilbúið eða áhugasamt eða fær ekki traust til að taka þátt í breytingum er hætt við að ný tækni skili ekki tilætluðum árangri.

Þegar ég vinn með fyrirtækjum sé ég sömu þversögnina aftur og aftur: miklum tíma er varið í að velja réttu tæknilausnina en minni tíma í að tryggja að fólkið sem á að nýta hana hafi stuðninginn sem þarf. Við þurfum bæði!

Þar skipta stjórnendur lykilmáli. Þau tengja stefnu fyrirtækisins við daglegt starf, skapa skýrleika, gefa endurgjöf og hjálpa fólki að ná markmiðum sínum.

 

Spurningin sem fyrirtæki þurfa að spyrja sig

Sum fyrirtæki verja talsverðum fjármunum í þjálfun stjórnenda. Allt of algengt er að stjórnendur fái engan stuðning né þjálfun. Litið sé á þjálfun sem sokkinn kostnað og tímaeyðslu.

Það er eðlilegt að spyrja hvað slík þjálfun kostar og gera kröfu um að hún skili virði og aukinni færni.

En kannski þarf líka að spyrja annarrar spurningar:

Hvað kostar það ef við gerum ekkert?

Kostnaðurinn við að missa lykilþekkingu þegar fólk ákveður að leita annað. Kostnaðurinn við minni framleiðni þegar hugmyndir, frumkvæði og þekking nýtast ekki að fullu. Kostnaðurinn við að stjórnendur þurfi að takast á við flókin verkefni án stuðnings og verkfæra.

Við reiknum oft kostnaðinn við það sem við kaupum inn.

Sjaldnar reiknum við kostnaðinn við það sem við látum viðgangast.

Fyrirtækin sem munu skara fram úr á næstu árum verða ekki endilega þau sem hafa bestu tæknina.

Það verða þau sem ná að virkja fólkið sitt til að nýta hana með mannlegri dómgreind, samvinnu og hugrekki.

Þess vegna er spurningin ekki aðeins hvort fyrirtæki hafi efni á að fjárfesta í fólki.

Heldur hvort þau hafi efni á því að gera það ekki.

En út frá þessu þá velti ég fyrir mér: ef við vitum að góð forysta hefur svona mikil áhrif á upplifun og árangur starfsfólks, af hverju er þá enn svona erfitt að byggja upp þá hæfni í daglegu starfi?